ویژگی‌های کُلّی اسلام

از این روست که مسلمان و به ویژه دعوتگر مسلمان، باید پیش از هرچیز خود «گوهر دین» را بشناسد، سپس در مقام عرضه دین به جای لفاظی و ترفندسازی به منظور یارگیری و افزایش هوادارن – که معمولاً در سیاست رایج است – و به جای مدح و تعریف مصلحت‌اندیشانه از دین، با حساسیت عالمانه و حرارت عارفانه و غیرت عاشقانه و بیان صادقانه، این «گوهر» احیاگر و ایمان‌زا و انسان‌پرور را آشکار و آفتابی کند و آن را با سخاوت تمام در اختیار همگان بگذارد.

گوهر دین هم به شهادت گوهرشناسان، نه صرف فقه است و نه قوانین اجتماعی دین و نه نظام سیاسی آن، و نه به اصطلاح دین ایدئولوژیک و قالبی و متکی به مصلحت‌اندیشی، بلکه گوهر دین عبارت است از: «ایمان» یا غلبه خداوند بر قلب مسلمان، به معنای کسی که تسلیم دستورات خداوند می‌باشد. این ایمان اساساً شور است و علاقه و محبت و ایثار و بیم و امید و اشتیاق و… که در تفکر اسلامی ارتباط مستقیم و مستحکمی با خداوند پیدا می‌کند. بر این اساس چاشنی دینداری همین ایمان به خداست به معنای خدامحوری در محبت و اطاعت. و اصولاً به فرد و جامعه‌ای مسلمان گفته می‌شود که مشخصه بارز آن‌ها «خدامحوری» باشد. در باره همین گوهر گرانقدر است که گفته‌اند: «اگر داری طرب کن و اگر نداری طلب کن» و یا گفته‌اند: «غیر عَذب دین، عذاب است این همه».

بدیهی است که این خدامحوری به معنای نفی ظواهر و شریعت‌ستیزی نیست، آنگونه که برخی می‌پندارند، بلکه تمام سخن این است که در امر دینداری و هر کار دیگری نباید با ارزیابی‌های ناصواب و معلول، ترتیب منطقی امور و اصل رعایت اولیت‌ها را برهم زد. در دینداری اعم از پذیرش دین، تبلیغ دین، آموزش دین و… همه جا خدا مقدم است و ایمان، و بقیه امور در مراتب بعدی قرار می‌گیرند. یعنی خدامحوری و ایمان پایبندی به شریعت را هم به دنبال می‌آورد ولی برعکس نه، به عبارت دیگر هر کار فقه‌پسندانه‌ای لزوماً خداپسندانه و هر جامعه فقهی هم لزوماً جامعه‌ای ربانی و دینی نخواهد بود. این که می‌گوییم: خدامحوری و ایمان بدون پایبندی به قوانین ظاهری، اساساً ممکن نیست، به دلیل این آیه از قرآن می‌باشد که می‌فرماید: [آل عمران: ۳۱].

«بگو اگر در ادعای خدادوستی صادق هستید، از من پیروی کنید تا خدا هم شما را دوست بدارد».

چنانچه مشاهده می‌شود، در این آیه رضایت خداوند از مدعیان ایمان، به پیروی از پیامبر مشروط شده است و دیندارانی که مدعی ایمان به خداوند هستند و ادعا می‌کنند که آرمان اصلی و نهایی آن‌ها کسب رضایت خداوند می‌باشد، بدون پیروی از حضرت محمد r به هدف‌شان دست نخواهند یافت.

مشخصات کتاب

مطالب مرتبط

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *